عباس علیآبادی، وزیر نیروی دولت پزشکیان، با اشاره به بحران برق و افزایش دمای هوا گفت: «امروز در وضعیت فوقالعاده قرار داریم، وضعیتی که چند سالی است ادامه دارد.» او از شهروندان خواست «خود را آماده کرده و همکاری کنند.»
وزیر نیرو افزود: «۱۲ هزار و ۵۰۰ مگاوات از نیروگاه های کشور برقآبی هستند و با توجه به خشکسالی موجود، سال گذشته حدود پنج تا شش هزار مگاوات از این نیروگاهها در مدار بودند که اکنون کمتر از دو هزار مگاوات هم نمیتوانیم از آنها استفاده کنیم.»
او هشدار داد ممکن است در تابستان شرایط بحران برق سختتر شود.
محمدحسین سپهری، برادر فاطمه سپهری که زندانی سیاسی زندان وکیلآباد مشهد است، در تماسی تلفنی، شرایط سلامتی خواهر زندانیاش را «بسیار نگرانکننده» توصیف کرد. این زندانی سیاسی به نقل از فاطمه سپهری گفته است مسئولان زندان وکیلآباد، بند پنج این زندان را مانند قبر کردهاند.
اصغر سپهری، برادر فاطمه و محمدحسین سپهری، چهارشنبه ۲۷ فروردین در شبکه اجتماعی ایکس نوشت برادرش محمدحسین در تماس تلفنی اخیر خود از بند شش زندان وکیلآباد مشهد با خانواده، شرایط خواهرش فاطمه را بسیار نگرانکننده توصیف کرد و گفت ادامه این وضعیت میتواند جان او را به خطر بیندازد.
او با اشاره به اینکه برادرش هفتم فروردین با خواهرش ملاقات داشته است، نوشت که حال عمومی او «بسیار نامساعد» بوده و در این دیدار علت وخامت حال خود را چنین بیان کرده است: «بند پنج را به شکلی درآوردهاند که گویی قبر است؛ شاید دو ماه است که حتی یکبار هم نتوانستهام از جایم بلند شوم و از هواخوری استفاده کنم.»
به نوشته سپهری، ۲۱ فروردین، هنگامی که محمدحسین برای ملاقات دوباره خواهرش مراجعه کرده است، مسئولان زندان اعلام کردهاند که او به دلیل ناتوانی جسمی، از حضور در ملاقات انصراف داده است.
اصغر سپهری به نقل از برادر زندانیاش نوشت: «ادامه این شرایط چه توجیهی دارد جز اینکه عمدا میخواهند خواهرم را شکنجه کنند؟ خواهرم بیماری قلبی دارد و عمل قلب باز داشته است. چرا باید در یک اتاق بسته و در چنین شرایطی نگهداری شود؟ هدف مسئولان جمهوری اسلامی از این رفتارها چیست؟»
پیش از این و در چهارم اسفند ۱۴۰۳، نرگس محمدی، فعال حقوق بشر و برنده نوبل صلح، با انتشار مطلبی در اینستاگرام هشدار داد مقامات مسئول در جمهوری اسلامی از رسیدگی به وضعیت جسمی وخیم فاطمه سپهری و فراهم کردن امکان درمان برای این زندانی سیاسی امتناع میکنند.
فاطمه سپهری از شهریور ۱۴۰۱ و محمدحسین سپهری از مهر ۱۴۰۲ دوران محکومیت خود را در زندان وکیلآباد مشهد میگذرانند.
آنها ۲۲ اسفند ۱۴۰۳ بابت پروندهای که در ایام حبس برایشان تشکیل شد، هر کدام به سه سال و ۹ ماه زندان دیگر محکوم شدند.
سپهری در بخش دیگری از مطلب خود با یادآوری اینکه فرزانه قرهحسنلو و زهرا کهنهکار، معروف به سپند آذر نیز همراه با فاطمه سپهری در بند پنج زندان وکیلآباد نگهداری میشوند، نوشت این سه زندانی سیاسی، تحت فشارهای روانی شدید، نبود تهویه و فقدان حداقل شرایط انسانی قرار دارند.
او مسئولیت مستقیم این «شرایط غیرانسانی» را بر عهده نوید طباطبایی، قاضی ناظر زندان، هادی اسماعیلزادگان، رییس زندان مرکزی مشهد، غلامرضا روشان، مدیرکل زندانهای استان خراسان رضوی و علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی دانست.
در سالهای گذشته گزارشهای متعددی درباره وضعیت نامناسب زندانهای سراسر ایران منتشر شده است.
در تازهترین نمونه، ایراناینترنشنال ۲۳ فروردین در گزارشی خبر داد زنان محبوس در زندان قرچک ورامین از ابتداییترین حقوق خود محروم هستند.
با گذشت سه ماه از انتشار گزارشها درباره صدور حکم اعدام برای امیرحسین مقصودلو، خواننده ملقب به «تتلو» با اتهام «سبالنبی»، اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه جمهوری اسلامی با تایید خبر صدور این حکم گفت که حکم اعدام صادر شده و در حال حاضر در مرحله فرجامخواهی در دیوان عالی کشور است.
جهانگیر در نشست خبری چهارشنبه ۲۷ فروردین خود اعلام کرد تتلو از سوی شعبه ششم دادگاه کیفری تهران به اعدام محکوم شده و این حکم پس از فرجامخواهی، در دیوان عالی کشور در حال رسیدگی است.
به گفته جهانگیر، حکم اعدام با استناد به قانون مجازات اسلامی و به اتهام «سبالنبی» (توهین به پیامبر و مقدسات مسلمانان) صادر شده است.
سخنگوی قوه قضاییه با بیان اینکه مقصودلو نسبت به این حکم درخواست فرجامخواهی کرده است، گفت که هنوز قطعیت یا نقض حکم اعدام اعلام نشده است.
او با اشاره به اینکه تتلو در این پرونده ابتدا از سوی شعبه نهم دادگاه کیفری یک، به اتهام «توهین به مقدسات» به پنج سال حبس محکوم شده بود، گفت این رای از سوی دادستانی تهران مورد اعتراض قرار گرفت و پس از نقض در دیوان عالی کشور، به شعبه همعرض ارسال شد.
پیش از این و در ۱۲ اسفند ۱۴۰۳، الهام رحیمیفر و مجید نقشی، وکیلان مقصودلو در نامهای خطاب به مراجع تقلید شیعه، در خصوص انتساب اتهام «سبالنبی» به موکل خود ابراز نگرانی کردند و گفتند نظر آنها میتواند به حل شدن این پرونده بینجامد.
آنها در این نامه از «سختگیریهای فراقانونی» در روند رسیدگی به اتهام موکل خود خبر دادند و نوشتند: «با وجود صدور حکم برائت در اولین مرحله از رسیدگی به اتهام سبالنبی، با سختگیریهای فراقانونی مواجه شدهایم و نظر مراجع در حل شدن این پرونده میتواند گرهگشا باشد.»
روزنامه جامجم، وابسته به صدا و سیمای جمهوری اسلامی، ۳۰ دی ۱۴۰۳ از صدور حکم اعدام برای مقصودلو به اتهام «سبالنبی» خبر داد اما دقایقی بعد خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، این خبر را تکذیب کرد و نوشت حکم نهایی تتلو صادر نشده است.
جهانگیر در بخش دیگری از صحبتهای خود گفت مقصودلو در پرونده دیگر خود به اتهام «تشویق به فساد و فحشا» از سوی ایمان افشاری، رییس شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب به تحمل ۱۰ سال زندان محکوم شده و در حال تحمل حبس در زندان تهران بزرگ است.
پیش از این و در اول اسفند ۱۴۰۳، تصاویر و ویدیوهایی به ایراناینترنشنال رسید که نشان میداد برخی شهروندان پارچهنوشتههایی را در حمایت از تتلو در نقاط مختلف شهر تهران نصب کردهاند.
بازداشت تتلو
رسانهها در ایران آذر ۱۴۰۲ گزارش دادند تتلو که در ترکیه به علت شکایتهای خصوصی متعدد دستگیر شده بود، در مرز بازرگان به مقامهای جمهوری اسلامی تحویل داده شد.
او چهار سال پیش نیز به درخواست نیروی انتظامی جمهوری اسلامی، به دست پلیس ترکیه بازداشت شد و مقامهای پلیس ایران گفتند کارهای انتقال او به کشور در حال انجام است اما یک هفته بعد آزاد شد.
احمد نوریان، سخنگوی وقت نیروی انتظامی، بهمن ۱۳۹۸ در مصاحبه با باشگاه خبرنگاران جوان گفت: «به علت پروندهای قضایی که برای تتلو در ایران تشکیل شده بود، اعلان قرمز اینترپل برای این فرد اعلام و او در ترکیه بازداشت شد.»
در آن زمان، رسانههای ایران اتهام این خواننده را اهانت به شخصیتهای مذهبی شیعیان در یکی از کنسرتهایش اعلام کردند.
تتلو متولد سال ۱۳۶۶ در تهران است و کار هنری خود را در سال ۱۳۸۳ با انتشار آثارش در یک وبلاگ آغاز کرد.
تابستان سال ۱۳۹۴ و در جریان مذاکرات هستهای حکومت ایران با کشورهای اروپایی و آمریکا، این خواننده با مجوز و حمایت نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، یک موزیک-ویدیو را با عنوان «خلیج فارس حق مسلم ماست»، روی عرشه یکی از ناوهای نیروی دریایی در خلیج فارس تولید و منتشر کرد.
تتلو در انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۹۶ از محمدباقر قالیباف و ابراهیم رئیسی، کاندیداهای جریان موسوم به اصولگرا، حمایت کرد.
یک مقام ارشد اطلاعاتی پیشین آمریکا در گفتوگو با ایراناینترنشنال هشدار داد که ایالات متحده در مذاکرات با جمهوری اسلامی با «حریفی سرسخت» روبهرو است و هدف تهران ممکن است خرید زمان برای پیشبرد برنامه هستهایاش باشد.
نورمن رول، مقام باسابقه سیا (سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا) با بیش از ۳۰ سال سابقه که پیشتر ریاست میز ایران را در این نهاد برعهده داشت، گفت که مذاکرهکنندگان کارکشته جمهوری اسلامی ممکن است روند گفتوگوها را به نفع خود طولانی کنند، در حالی که تهران همزمان به غنیسازی اورانیوم تا سطحی ادامه دهد که بتواند به ساخت بمب منجر شود.
او گفت: «هر روزی که مذاکرات ادامه پیدا کند، ایران به آستانه ساخت سلاح هستهای نزدیکتر میشود. اگر محاسبه تهران این باشد که ماندن در لبه توانایی تسلیحاتی سود بیشتری نسبت به ساخت بمب دارد، به همین بازی ادامه خواهد داد.»
به گفته رول، جمهوری اسلامی در «مذاکره درباره خودِ مذاکره» مهارت یافته است؛ یعنی استفاده از دیپلماسی کشدار برای کاستن از تهدیدهای نظامی و کاهش فشار تحریمها، در حالی که توسعه برنامه هستهای ادامه دارد.
بیشتر بخوانید: گزارش آکسیوس از نشست ترامپ در اتاق بحران کاخ سفید درباره مذاکرات هستهای با ایران
همزمان با آماده شدن آمریکا برای از سرگیری مذاکرات هستهای با ایران در آخر این هفته، بهنظر میرسد حاکمیت جمهوری اسلامی همزمان با ابهام در زمینه جانشینی رهبری، بنبست اقتصادی، شکستهای منطقهای و افزایش سوءظن جهانی نسبت به اهداف برنامه اتمیاش در موقعیتی شکننده قرار دارد.
رول گفت که ایران در گذشته نیز از مذاکرات بهعنوان «سوپاپ اطمینان» استفاده کرده است و معمولا زمانی وارد گفتوگو شده که خطر درگیری نظامی بالا بوده است؛ مانند گفتوگوهای سالهای ۲۰۰۳، ۲۰۱۲ و ۲۰۱۵ که همگی همزمان با حضور پررنگتر نظامی آمریکا یا بحرانهای منطقهای صورت گرفتند. اما به گفته او، این بار شرایط متفاوت است.
در همین زمینه: ترامپ: اگر درباره ایران نیاز به اقدام نظامی باشد، با اسرائیل وارد عمل خواهیم شد
او گفت: «این رژیم ضعیفتر، منزویتر و بهشدت نامحبوبتر شده است. اگر ایران همچنان از برنامه هستهایاش بهعنوان سپری برای فرار از فشارها درباره سرکوب، تروریسم و گروگانگیری استفاده کند، جامعه جهانی باید این بازی را بر هم بزند.»
به گفته رول، دولت ترامپ با هدفی مشخص وارد مذاکرات شده است: پایان دائمی توانایی جمهوری اسلامی برای ساخت سلاح اتمی، بدون تکرار ضعفهای توافق هستهای سال ۲۰۱۵ موسوم به برجام.
او افزود: «توافق ۲۰۱۵ محدودیتهایی موقتی و برگشتپذیر بر برنامه هستهای ایران اعمال کرد اما در مقابل، رفع تحریمهایی دائمی را برای تهران به همراه داشت. نتیجه این شد که ایران از این گشایش اقتصادی برای تامین مالی تروریسم و گروههای شبهنظامی در سراسر منطقه استفاده کرد.»
بیشتر بخوانید: مقام سابق آمریکایی: مذاکرات هستهای ایران، لحظه سرنوشتساز ترامپ درباره حمله نظامی است
اکنون، بهنظر میرسد واشینگتن بهدنبال آن است که تنها به ایران اجازه یک برنامه هستهای محدود غیرنظامی را بدهد، در حالی که تمام مسیرهای منتهی به تسلیحات را مسدود کند و از دسترسی تهران به منابع مالیای که میتواند شبکه بیثباتکنندهاش در منطقه را احیا کند، جلوگیری بورزد.
فشارهای تاریخی
به گفته رول، این مذاکرات در شرایطی انجام میشود که جمهوری اسلامی از زمان پایان جنگ ایران و عراق در سال ۱۳۶۷ تاکنون، در ضعیفترین موقعیت استراتژیک خود قرار دارد.
از نظر سیاسی، مرگ ناگهانی ابراهیم رئیسی، رییسجمهوری سابق ایران در سانحه هلیکوپتر، تنها گزینه محتمل برای جانشینی رهبر جمهوری اسلامی را از صحنه حذف کرد؛ فردی که با خامنهای از نظر ایدئولوژیک همراستا بود و اعتبار سیاسی لازم را داشت.
در همین زمینه: مرگ رئیسی چطور صحنه انتخاب رهبر بعدی را برای یکهتازی مجتبی خامنهای خالی کرد؟
انتخابات ریاستجمهوری سال گذشته با پایینترین میزان مشارکت تاریخی در جمهوری اسلامی همراه شد که نشاندهنده نوعی تسلیم عمومی در برابر بنبست سیاسی بود و برکناری معاون امور راهبردی (محمدجواد ظریف) و وزیر امور اقتصادی و دارایی (عبدالناصر همتی) در دولت مسعود پزشکیان نیز از شکافها و نزاعهای درونی حکومت حکایت داشت.
در عرصه اقتصادی، نرخ تورم و درصد جمعیتی که زیر خط فقر زندگی میکنند، هر دو حدود ۳۰ درصد گزارش شدهاند و خاموشیهای مکرر، زندگی مردم و کسبوکارها را مختل کرده است.
رول گفت: «این یک فاجعه اقتصادی است. مردم ایران دارند بهای دههها سوءمدیریت و انزوا را میپردازند.»
در سطح نظامی، بهگفته او، حمله اسرائیل در ماه اکتبر ۲۰۲۴ احتمالا بخش عمدهای از سامانههای پدافندی ایران را نابود کرده است؛ حملهای که پس از چندین ماه ضربات شدید ارتش اسرائیل به گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، از جمله حماس و حزبالله انجام شد.
رول افزود: «حلقه آتشی که ایران دور اسرائیل ساخته بود حالا شکسته است. نیروی قدس سپاه پاسداران همچنان پابرجاست اما زخمی و پراکنده شده است.»
نیروی قدس وظیفه فرماندهی عملیاتهای خارجی جمهوری اسلامی را برعهده دارد.
بیشتر بخوانید: آیا حمله نظامی میتواند برنامه هستهای ایران را نابود کند؟
لحظه تصمیمگیری
رول، در حالی که از راهحل دیپلماتیک حمایت میکند، اذعان داشت که اسرائیل با دقت در حال بررسی سناریوهای حمله احتمالی است.
او گفت: «اگر اسرائیل ضربهای جدی وارد کند، ممکن است توان هستهای ایران را بهطور دائم از بین نبرد اما میتواند هزینههای بازسازی آن را چنان بالا ببرد که تهران برای بازگشت به مسیر قبلی تردید کند.»
با این حال، او احتمال کمی را نیز مد نظر دارد که شاید تهران مسیر متفاوتی را در پیش گیرد.
رول گفت: «شاید این همان لحظهای باشد که رهبر جمهوری اسلامی، سازش را به رویارویی ترجیح دهد. مردم ایران مردمی باهوش، مقاوم و شایسته آیندهای هستند که نه با تهدید گروههای شبهنظامی و تحریم، بلکه با صلح، توسعه و امنیت تعریف شود.»
محمد نجفی، فعال حقوق بشر و وکیل دادگستری محبوس در زندان اوین، با حکم دادگاه عالی انتظامی قضات به محرومیت دائم از اشتغال به حرفه وکالت محکوم شد. این حکم به تازگی در زندان اوین به او ابلاغ شده است.
مصطفی نیلی، وکیل دادگستری در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که شعبه اول دادگاه عالی انتظامی قضات، نجفی را به محرومیت دائم از اشتغال به حرفه وکالت محکوم کرد.
این پرونده با نامه ۱۲ اسفند ۱۳۹۸ دادیار وقت شعبه ششم اجرای احکام دادسرای اراک به کانون وکلای دادگستری مرکزی آغاز شد و پس از ارجاع آن به دادسرای انتظامی و صدور کیفرخواست، به شعبه سوم دادگاه انتظامی کانون وکلای دادگستری مرکز ارجاع شد.
نیلی با اشاره به اینکه هیات شعبه شامل مهران باوند، علیاصغر چاپاری و سعید رحیمی، پس از رسیدگی در ١۴ دی ١۴٠٢ به استناد «شمول مرور زمان»، قرار موقوفی تعقیب انتظامی را برای نجفی صادر کردند، نوشت پس از ابلاغ رای، علی همت هاشمی، دادستان وقت انتظامی کانون مرکزی به رای صادره اعتراض کرد و پرونده به شعبه اول دادگاه عالی انتظامی قضات ارجاع داده شد.
این وکیل دادگستری در ادامه نوشت این شعبه دادگاه در اول دی ١۴٠٣ با نقض دادنامه صادر شده، رای بر محرومیت دائمی نجفی از وکالت صادر کرد و این رای اخیرا در زندان اوین به او ابلاغ شد.
زندانی شدن به دلیل فعالیتهای حقوق بشری
محمد نجفی نخستین بار در سال ۱۳۹۷ پس از پیگیری شکنجههای منجر به جانباختن وحید حیدری، یکی از معترضان بازداشتشده دیماه ۱۳۹۶ در اراک، بازداشت و زندانی شد.
این وکیل دادگستری پس از آن به دلیل فعالیتهای حقوق بشری خود با پروندهسازیهای متعدد از سوی نهادهای امنیتی مواجه شد و هماکنون دوران محکومیتش را در بند چهار زندان اوین سپری میکند.
او در چند پرونده جداگانه با ۱۴ اتهام به بیش از ۲۱ سال حبس محکوم شده است و به نوشته سایت حقوق بشری هرانا، تاکنون تجمیع احکام برای محکومیتهایش صورت نگرفته است.
این وکیل دادگستری در طول دوران حبس خود با وجود ابتلا به بیماریهای مختلف بارها از دریافت درمان تخصصی و اعزام به بیمارستان محروم مانده است.
نجفی، بهمن ۱۴۰۱ در نامهای از زندان که به دست ایراناینترنشنال رسید، از شکنجههایی که در زندان بر او وارد شد و تهدید خانوادهاش گفت.
جمهوری اسلامی از زمان روی کار آمدن خود همواره وکیلان دادگستری و فعالان مدنی و سیاسی منتقد حکومت را بازداشت، شکنجه و زندانی کرده است.
این فشارها و سرکوب وکیلان مدافع حقوق بشر از زمان آغاز خیزش «زن، زندگی، آزادی» از سوی نهادهای امنیتی و دستگاه قضایی جمهوری اسلامی شدت گرفته و همچنان ادامه دارد.
بیشتر بخوانید: دادگاه انقلاب مشهد ۱۲ وکیل دادگستری را به حبس و جزای نقدی محکوم کرد
روزنامه جروزالمپست به نقل از منابعی از یک اندیشکده، گزارش داد یکی از سناریوهای اسرائیل در قبال توافق احتمالی ضعیف هستهای میان آمریکا و ایران، میتواند طرح کشتن فرمانده هوافضای سپاه پاسداران به دلیل دستورش برای شلیک ۴۰۰ موشک بالستیک به سمت اسرائیل در سال گذشته میلادی است.
روزنامه جروزالمپست به نقل از منابعی از یک اندیشکده، گزارش داد با توجه به نگرانی اسرائیل از احتمال توافق ضعیف جدید هستهای میان دولت ترامپ و جمهوری اسلامی، یک سناریوی فرضی که میتواند راهی برای جلوگیری از این وضعیت باشد، انجام عملیات موساد برای کشتن امیرعلی حاجیزاده، فرمانده هوافضای سپاه پاسداران باشد که دستور شلیک ۴۰۰ موشک بالستیک به سمت اسرائیل در سال ۲۰۲۴ را صادر کرده بود.
این رسانه افزود: «هدف از این سناریوی فرضی، تحریک جمهوری اسلامی به حمله مستقیم جدیدی علیه اسرائیل است تا این حمله بهانهای برای انجام حمله گسترده به تاسیسات هستهای ایران شود.»
جروزالمپست اشاره کرد: «برخی از مقامات اسرائیلی و آمریکایی حتی در اکتبر گذشته درباره ترور حاجیزاده بهعنوان واکنشی احتمالی به دومین حمله مستقیم تهران بحث کرده بودند، هرچند در نهایت اورشلیم به نابودی سامانههای پدافند هوایی و توانایی تولید موشکهای بالستیک ایران بسنده کرد.»
این نشریه به نقل از رییس پیشین شورای امنیت ملی اسرائیل نوشت: «ترامپ نباید وارد مذاکرات عمیق با ایران شود، مگر اینکه پیشاپیش امتیازات لازم برای پایان دادن به برنامه هستهای ایران را دریافت کرده باشد.»