دو نماینده دموکرات و جمهوریخواه مجلس نمایندگان آمریکا لایحهای دوحزبی ارائه کردهاند که در صورت تصویب، اسرائیل میتواند به بمبهای سنگرشکن ۳۰۰۰ پوندی و بمبافکنهای رادارگریز بی-۲ دسترسی پیدا کند؛ همان سلاحهایی که آمریکا در حمله اخیر به تاسیسات هستهای در ایران بهکار گرفت.
به گزارش خبرگزاریها، این طرح را جاش گاتهایمر (نماینده دموکرات نیوجرسی) و مایک لاولر (نماینده جمهوریخواه نیویورک) پیشنهاد دادهاند. طبق متن لایحه، رئیسجمهوری آمریکا در صورتی که حکومت ایران به ساخت سلاح هستهای ادامه دهد، اختیار خواهد داشت این تسلیحات را به اسرائیل منتقل کند.
در جریان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی، ایالات متحده در ۲۲ ژوئن با استفاده از این بمبهای سنگرشکن، تاسیسات زیرزمینی غنیسازی اورانیوم فردو و نطنز را هدف قرار داد. در حالی که اسرائیل صدها هدف دیگر را در ایران بمباران کرد، به دلیل نداشتن توانایی لازم نتوانست این سایتهای زیرزمینی را خود هدف بگیرد.
بر اساس متن لایحه موسوم به «قانون سنگرشکن»، این قانون به ایالات متحده اجازه میدهد «برای تضمین آمادگی کامل اسرائیل در برابر هر سناریویی که ایران در مسیر دستیابی به سلاح هستهای دنبال کند» اقدامات لازم را انجام دهد.
گاتهایمر که این طرح را پیشتر هم در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۴ مطرح کرده بود، در بیانیهای در شبکه ایکس نوشت: «ایران بزرگترین حامی تروریسم دولتی در دنیاست و مسئول مرگ هزاران آمریکایی است. با بازسازی برنامه هستهای ایران باید بازدارندگی حداکثری حفظ شود.» او تأکید کرد: «این لایحه ابزارهایی را به اسرائیل میدهد تا هم برنامه هستهای زیرزمینی ایران را نابود کند و هم امنیت ملی آمریکا را تقویت کند.»
این لایحه در دو نوبت قبلی نتوانسته بود از صحن مجلس نمایندگان عبور کند.
ایراناینترنشنال چهارشنبه ۱۱ تیرماه از مخاطبان خود خواست اگر پس از آتشبس، در شهر یا محله خود با ایستهای بازرسی مواجه شدهاند، تجربههای خود را بیان کنند.
مخاطبان ایراناینترنشنال در پاسخ با ارسال پیامهای صوتی، تصویری و متنی گفتهاند که نیروهای امنیتی با ایجاد ایستهای بازرسی، خودروها را ساعتها متوقف و بهطور کامل بازرسی میکنند.
آنها در مشاهدات خود تاکید کردند که بررسی محتوای تلفنهای همراه، ایجاد صفهای طولانی، استقرار تیربار و حتی سنگربندی، بخشی از این فضای امنیتی شدید ایجاد شده است.
برخی گزارشها حاکی از آن است که در خروجی و ورودی شهرهای مختلف، تمامی خودروهای عبوری متوقف و بازرسی میشوند.
یک شهروند از زرینشهر اصفهان گزارش داده که در ورودی این شهر ایست بازرسی برپا شده و بهطور ویژه وانتها و رانندگان مجرد را مورد بازرسی قرار میدهند.
شهروندی دیگر با گلایه از شرایط بهوجود آمده میگوید: «چندین بار با راهبندانهای احمقانه در چهارراهها مواجه شدم؛ مسیر یک ربع را باید یک ساعت طی کنم.»
یکی از شهروندان در همدان با ارسال پیام صوتی به ایراناینترنشنال میگوید: «مشکل روانی پیدا کردهایم از جمهوری اسلامی. همهجا ایست و بازرسی گذاشتهاند و خودروها را نگه میدارند.»
یک شهروند از منطقهای کوچک با کمتر از پنج هزار نفر جمعیت میگوید: «ایست بازرسی در حد حکومت نظامی گذاشتهاند. بیش از ۳۵ نفر را در این منطقه کوچک به اتهام همکاری با دول متخاصم بازداشت کردهاند. این کار ایجاد رعب و وحشت است.»
شهروندی دیگر در پیام خود نوشت: «مردم چه گناهی کردهاند؟ هم از این طرف میخورند هم از آن طرف.»
فردی دیگر با اشاره به وضعیت اقتصادی و اجتماعی کشور میگوید: «در این شرایط بحرانی، کشور جنگزده و ملت افسرده و بیکار، با گرمای طاقتفرسا، در هر منطقه پنج تا شش ایست بازرسی گذاشتهاند. بسیجیهای مغزشوییشده با اسلحه جلو ماشینها را میگیرند و بازرسی میکنند. چه کسی به اینها اسلحه میدهد؟ همین الان که دارم مینویسم، برق رفت.»
یک شهروند که به شمال کشور سفر کرده، روایت میکند: «قدم به قدم راه را بسته بودند. نیروهای بسیج کم سن و سال سرنشینهای ماشینها را بازرسی میکردند.»
مخاطب دیگری گفت: «الان میتوانم روی نقشه شش یا هفت ایست بازرسی که دیدم را نشان بدهم. سه تا در شرق اصفهان سمت نیروگاه اتمی، یکی در نائین، یکی در جاده سلفچگان به ساوه و سه تا هم در قزوین.»
شهروندی دیگر به تجربه مشابهی اشاره کرد: «دیروز در مسیر بین دو شهر، مسیری که باید یک ساعت و ربع طی شود، شش ایست بازرسی بود که در دو موردشان ماشین را کاملا گشتند.»
یکی از مخاطبان با ارسال پیام صوتی به ایراناینترنشنال میگوید: «در جاده ورودی شهر ما ایست و بازرسی گذاشتهاند و محتویات داخل گوشی مردم را چک میکنند. آخرین باری که دیدمشان سنگر چیده و تیربار گذاشتهاند. این کارها برای گرفتن جاسوس نیست، از ترس تظاهرات مردم است.»
گزارشهای متعددی هم از مناطق از جمله تهرانسر و فردیس رسیده که نشان میدهد در هر محلهای ایست بازرسی برپا شده و تمرکز خاصی بر بازرسی ماشینهای باری وجود دارد.
یک راننده در مسیر لوشان به تهران میگوید: «هر روز با این ایستهای بازرسی برخورد میکنیم. اینها باعث ترافیکهای دو کیلومتری شدهاند. در این گرمای تابستان، فقط مردم را آزار میدهند.»
کشته شدن دو جوان در همدان
در پی گزارشها از کشتهشدن دو جوان با شلیک نیروهای حکومت در همدان؛ خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، با تایید این موضوع نوشت که این حادثه نتیجه شلیک «نیروهای عملیات امنیتی» به یک خودرو با سه سرنشین بوده است.
فارس نوشت که ماموران حکومتی به دلیل پرواز پهپاد در منطقه تاریکدره به یک خودرو مشکوک شده و شلیک هوایی و سپس «فرمان ایست» و تیراندازی به سمت خودرو موجب شدند که دو نفر از سرنشینان کشته و دیگری مجروح شود.
رییس سازمان قضایی نیروهای مسلح استان همدان در این زمینه گفت پرونده در مراجع قضایی تشکیل شده و تحقیقات میدانی درباره آن در جریان است.
برخی گزارشها هویت دو جوان کشتهشده را مهدی عبایی و علیرضا کرباسی عنوان کرده که برای طبیعتگردی به اطراف همدان رفته بودند. بنا بر این گزارشها، نیروهای حکومتی که به آنها شلیک کردند بسیجی بودهاند.
ویدیو رسیده دیگری نشاندهنده برپایی ایست بازرسی در سنندج است.
یکی از شهروندان از سنندج با ارسال پیام صوتی میگوید: «چند جای شهر را ایست و بازرسی گذاشتهاند. خودروی پسر من را نگه داشتند و بیدلیل چند ساعت تمام خودرو را گشتند.»
از سوی دیگر، ویدیوی ارسالی مخاطبان ایراناینترنشنال، ایست بازرسی در اتوبان امام رضا تهران در روز سهشنبه ۱۰ تیرماه را نشان میدهد.
یکی از شهروندان نیز با اشاره به فضای امنیتی ایجاد شده در کشور و گسترش ایستهای بازرسی، نوشته است وضعیت این روزها باعث افزایش فشار بیشتر و ایجاد استرس در مردم و تبدیل شهرها به پادگانهای نظامی شده و نشاندهنده سرکوب ایرانیان زیر سایه جنگ ناخواسته است.
مخاطب دیگری با بیان اینکه ایستهای بازرسی زندگی مردم را فلج کردهاند، گفت: «ترس و تفتیش به زندگی روزمره مردم سایه انداخته است. تفتیش و بازرسی بیوقفه مردم را به ستوه آورده و معلوم است حکومت فقط زورش به ما مردم میرسد خدا به داد افغانستانیها برسد که در این وضعیت بیش از پیش هدف حمله و تفتیش و بازداشت و اخراج قرار گرفتهاند.»
شهروند دیگری با ارسال ویدیویی به ایراناینترنشنال، با اشاره به صف طولانی ایست و بازرسی در هشتگرد، میگوید: «در این شهر به این کوچکی، چه میخواهند پیدا کنند؟ زورشان فقط به مردم میرسد.»
جمهوری اسلامی پس از آغاز درگیری نظامی با اسرائیل گشتها و ایستوبازرسیهای سپاه و بسیج را در سراسر کشور گسترش داده است.
پیش از این و در چهارم تیرماه، علی مؤیدی خرمآبادی، رییس پلیس پیشگیری فراجا، گفته بود ایستگاههای ایست بازرسی تا اطلاع ثانوی برای شناسایی عوامل وابسته به اسرائیل برقرار خواهد بود.
رسانهها در ایران گزارش دادند که رییس دولت جمهوری اسلامی، پنجم تیر در گفتوگوی تلفنی با الهام علیاف، رییسجمهوری آذربایجان، خواستار «بررسی و راستیآزمایی برخی اخبار درباره تعرض پهپادها و ریزپرندههای اسرائیل از طریق فضای سرزمینی آذربایجان» شده است.
چهارشنبه ۱۱ تیر مصاحبهای ویدیویی از احسان موحدیان، استاد روابط بینالملل دانشگاه علامه، در رسانههای داخلی منتشر شد که او در آن میگوید در این تماس تلفنی، «علیاف در کمال وقاحت سخنان پزشکیان را جفنگیات نامید».
موحدیان در بخش دیگری از این مصاحبه گفت اینکه ریزپرندهها و پهپادهای اسرائیل از جمهوری آذربایجان به ایران آمدهاند «یک موضوع ثابت شده برای همه» است.
این مدرس دانشگاه در راستای اثبات حرفش افزود: «پهپادهای اسرائیل که در ایران سقوط کرده، دقیقا عین پهپادهای آذربایجان در جنگ قرهباغ است؛ یعنی تولید مشترک این دو کشور در باکو است. از طرفی، پهپادهای اسرائیل نهایتا هزار کیلومتر بُرد دارند و بنابراین این پهپادها از جمهوری آذربایجان به سمت ایران آمدهاند.»
روزنامه کیهان، زیر نظر نماینده علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پیشتر در مطلبی نوشت اکثر قریب به اتفاق حملات به تهران و کرج از سمت دریای خزر و با استفاده از حریم هوایی جمهوری آذربایجان بوده است.
کیهان تاکید کرد: «این نشان میدهد باید فکری برای این کشور همسایه شمالی کرد تا در آینده با وضعیت مشابه روبهرو نشویم.»
موحدیان در مصاحبه خود تاکید کرد که جمهوری آذربایجان قبل از حمله اسرائیل «مرخصی سربازانش را در مرز ایران لغو و نیروهایش را در مرز جمع کرد».
او همچنین به «نفوذ بسیار زیاد اسرائیل در مراکز اقتصادی و سیاسی جمهوری آذربایجان» و پیوندهای «خاندان الهام علیاف در باکو با اسرائیل» اشاره کرد.
جیحون بایراموف، وزیر خارجه جمهوری آذربایجان، یک روز پس از حمله اسرائیل، در تماس تلفنی با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، تاکید کرده بود باکو «به هیچ عنوان اجازه نخواهد داد از حریم هوایی یا خاک این کشور برای حمله به ایران یا سایر کشورها استفاده شود».
روزنامه فرهیختگان در مطلبی نوشت با وجود این تماس زودهنگام، «تهران اینبار میتواند با صراحت بیشتری خواستار راستیآزمایی عملی شود».
این روزنامه نوشت لاشه پهپادهای منهدم شده در مرزهای شمال غرب کشور، کشف سه مخزن سوخت خارجی در سواحل مازندران و ردیابی مسیرهای پروازی پهپادهای تهاجمی، همگی «قرائن و شواهدی از نقش احتمالی جمهوری آذربایجان در تسهیل این حملات» به دست میدهند.
مهدی سبحانی، سفیر جمهوری اسلامی در ارمنستان، هفتم تیر گفته بود تهران منتظر نتایج تحقیقات طرف آذربایجانی است و انتظار دارد باکو پاسخ رسمی و شفاف ارائه دهد.
او گفته بود جمهوری اسلامی پس از مشخص شدن ابعاد موضوع، «درباره نحوه واکنش تصمیمگیری خواهد کرد».
