روزنامه قطری العربی الجدید گزارش داد بیش از نیمی از کامیونهای حامل کمکهای بشردوستانه که بهتازگی از مصر وارد نوار غزه شده بودند، به دست «عوامل ناشناس» غارت شدند و محموله آنها در بازارهای منطقه به فروش رسید.
بر اساس این گزارش که سهشنبه هفتم مرداد منتشر شد، از مجموع ۱۳۰ کامیون حامل کمکهای بشردوستانه، ۷۳ دستگاه در نزدیکی محور موراگ، واقع در منطقهای میان رفح و خانیونس که تحت کنترل ارتش اسرائیل است، هدف غارتگران قرار گرفتند.
تنها ۳۷ کامیون از مجموع کمکها به انبارهای جمعیت هلال احمر فلسطین و کمیته کمکرسانی مصر تحویل داده شدند.
العربی الجدید افزود ۲۰ کامیون دیگر نیز از سوی اسرائیل به گذرگاه مرزی رفح بازگردانده شدند، بدون آنکه دلیل مشخصی برای این اقدام اعلام شود. ارتش اسرائیل تاکنون در این خصوص واکنشی نشان نداده است.
هلال احمر مصر پنجم مرداد اعلام کرد بیش از ۱۰۰ کامیون حامل بیش از هزار و ۲۰۰ تُن مواد غذایی را از گذرگاه کرم شالوم که تحت کنترل ارتش اسرائیل قرار دارد، به جنوب غزه ارسال کرده است.
در یک ماه گذشته، نگرانیها از گسترش قحطی و گرسنگی در غزه افزایش یافته و شماری از فعالان و نهادهای حقوق بشری، اسرائیل را به نقض قوانین بینالمللی متهم کردهاند.
ارتش اسرائیل چهارم مرداد از تصمیم خود برای برقراری «وقفههای بشردوستانه» در درگیریهای غزه خبر داد و اعلام کرد عملیات خود را در برخی مناطق این باریکه روزانه بهمدت ۱۰ ساعت به حالت تعلیق درمیآورد.
هشدار درباره غارت کمکهای بشردوستانه در غزه
دیوید ساترفیلد، نماینده پیشین آمریکا در امور کمکهای بشردوستانه، ششم مرداد در مصاحبه با پایگاه خبری تایمز اسرائیل هشدار داد کمکهای مرتبط با سازمانهای هلال احمر در غزه بیشتر در معرض غارت «حماس و گروههای جنایتکار» قرار دارند.
او گفت این موضوع دقیقا بر خلاف کمکهای وابسته به سازمان ملل است که عمدتا قابل ردیابی و ثبتشده هستند.
ساترفیلد افزود: «زنجیره انتقال کمکها از مرحله بازرسی توسط اسرائیل تا محلهای توزیع، تحت نظارت و مستندسازی سازمان ملل و دیگر نهادهای بینالمللی معتبر بهدقت انجام شده و میشود، چرا که این سازمانها در برابر دولتهای تامینکننده منابع مالی، از جمله ایالات متحده، پاسخگو هستند.»
در هفتههای گذشته، عملکرد «بنیاد بشردوستانه غزه» که زیر نظر آمریکا و اسرائیل فعالیت میکند، بهشدت از سوی سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری مورد انتقاد قرار گرفت.
در جریان توزیع کمکها به دست این بنیاد، دهها تن از ساکنان غزه بهدلیل تیراندازی یا ازدحام جمعیت جان خود را از دست دادند یا زخمی شدند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ششم مرداد از افزایش کمکرسانی به ساکنان نوار غزه خبر داد و در عین حال گفت حماس در روزهای اخیر به گروهی تبدیل شده که «بهسختی» میتوان با آن تعامل کرد.
این گروه شبهنظامی که از جمله گروههای نیابتی جمهوری اسلامی قلمداد میشود، دوشنبه ۷ مرداد ویدیویی شش دقیقهای منتشر کردند. در بخشهایی از این ویدیو تصاویری از خدمه کشتی نشان داده میشود و بعضی از آنها در حال تماس با خانوادههایشان هستند.
حوثیها در این ویدیو مدعی شدهاند که خدمه کشتی از ممنوعیت دریایی اعلام شده از سوی حوثیها در خصوص کشتیهایی که به سمت بندرهای اسرائیل میروند، اطلاعی نداشتهاند.
حوثیها در بخشی از این ویدیو میگویند که کشتی اترنیتی سی پیش از غرق شدن در اثر حملات آنها، برای بارگیری کود شیمیایی به سوی بندر ایلات اسرائیل در حرکت بود.
نیمه تیر نیروهای حوثی با پهپادهای دریایی و نارنجکاندازهای موشکی به دو کشتی باریِ غیرنظامی با پرچم لیبریا و تحت مدیریت یونان به نامهای مجیک سیز (Magic Seas) و اترنیتی سی (Eternity C) حمله کردند. در پی این حملات، غرق شدن هر دو کشتی و مرگ چهار ملوان تایید شد.
پس از حمله به کشتی اترنیتی سی، خدمه و سه نگهبان مسلح آن ناچار به ترک کشتی شدند. ۱۰ نفر از خدمه زنده از آب بیرون کشیده شدند. این ۱۰ خدمه اکنون در اختیار حوثیها هستند و به احتمال زیاد پنج نفر دیگر در اثر حملات کشته شده باشند.
آغاز «مرحله چهارم» حمله به کشتیها
حوثیها یک روز پیش از انتشار ویدیو مربوط به خدمه کشتی اعلام کردند که عملیات نظامی آنها «وارد مرحله چهارم» شده است.
سخنگوی نظامی این گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی در بیانیهای تلویزیونی گفت که از این به بعد همه کشتیهایی که برای تجارت عازم بندرهای اسرائیلی باشد، صرف نظر از ملیت هدف قرار خواهند داد.
او به شرکتهای تجاری هشدار داد: «اگر پیامهای ما را نادیده بگیرید، صرف نظر از مقصد کشتیهایتان به آنها حمله خواهیم کرد.»
او افزود: «نیروهای مسلح یمن از همه کشورها میخواهند اگر قصد دارند از تشدید تنشها در دریای سرخ پیشگیری کنند، به اسرائیل فشار بیاورند تا تجاوز را متوقف و محاصره غزه را لغو کند.»
از آغاز جنگ اسرائیل و حماس در نوار غزه، حوثیها حمله به کشتیهای عبوری از دریای سرخ را شدت بخشیدهاند؛ حملاتی که به گفته آنها در همبستگی با فلسطینیها صورت میگیرد.
نیمه اردیبهشت دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، اعلام کرد که آمریکا بمباران حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن را متوقف خواهد کرد و از توافق با این گروه برای پایان دادن حملات به کشتیهای آمریکایی خبر داد.
همان زمان حوثیها اعلام کردند این توافق شامل کشتیهای اسرائیلی نمیشود.
به گفته کاخ سفید، از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون، حوثیها بیش از ۱۴۵ حمله علیه کشتیهای تجاری سازماندهی و پیاده کردهاند. این حملات که پس از توافق با آمریکا کاهش یافته بود، از نیمه تیر با حمله به دو کشتی تحت مدیریت یونان از سر گرفته شد.
گیدئون گولبر، مدیرعامل بندر اِیلات، در روزهای پایانی تیر خبر داد که از آغاز حمله حوثیها به کشتیهای عبوری از دریای سرخ، فعالیتهای این بندر ۹۰ درصد کاهش داشته است.
اثرگذاری بر فعالیتهای بندر اِیلات از منظر نمادین و راهبردی، پیروزی قابلتوجهی برای حوثیها به شمار میآید.
سیانان به نقل از منبعی که نامی از او ذکر نشده، نوشت: «اکنون حماس در حال بررسی این گزینه است که به جای آزاد کردن هشت نفر از ۱۰ گروگان زنده در روز اولِ آتشبس احتمالی، گروگانهای زنده را بهتدریج طی ۶۰ روز آتشبس آزاد کند.»
این منبع همچنین از بازنگری حماس در «برخی محورهای مرتبط با پایان جنگ» خبر داده است. پیشتر قرار بود موضوعات مربوط به پایان دائمی جنگ پس از شروع آتشبس وارد دستور کار مذاکرات شوند.
یک مقام مصری هم در گفتوگو با سیانان تصمیم حماس برای اتخاذ «مواضعی سختتر» را تایید کرد و دلیل آن را فشار زیادی دانست که در اثر کاهش ذخایر غذایی «از داخل» به حماس وارد شده است. او جزییات بیشتری درباره این فشارها ارائه نکرد.
خلیل الحیه، از رهبران حماس، یک روز پیش از انتشار این خبر در یک فایل صوتی آمریکا و اسرائیل را بابت توقف مذاکرات آتشبس سرزنش کرد و با اشاره به بحران گرسنگی در غزه، ادامه مذاکرات را در حالی که غزه «تحت محاصره، گرسنگی و ویرانی» است، «بیمعنا» خواند.
آمریکا و اسرائیل دوم مرداد در میانه دور سوم مذاکرات با حماس هیئتهای مذاکرهکننده خود را برای مشورت فراخواندند و حماس را به «اخلال در فرآیند صلح» متهم کردند.
استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ در امور خاورمیانه، دلیل بازگرداندن تیم مذاکرهکننده به آمریکا را «بیمیلی حماس برای رسیدن به توافق» اعلام کرد و گفت آخرین پاسخ آنها حاوی پیامی جز این نیست.
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، سوم مرداد گفت: «حماس خواهان مرگ است و باید کار را به پایان رساند.»
همزمان بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل هم اعلام کرد دیگر امیدی به مذاکرات آتشبس با حماس ندارد.
تشکیلات خودگردان فلسطین: حماس باید کنترل غزه را واگذار کند
همزمان، محمد مصطفی، نخستوزیر تشکیلات خودگردان فلسطین، در کنفرانس راهحل دو کشوری که در نیویورک برگزار میشود، اعلام کرد که حماس باید خلع سلاح شود و علاوه بر تحویل سلاحهایش به تشکیلات خودگردان، کنترل باریکه غزه را نیز به این تشکیلات واگذار کند.
او همچنین با تاکید بر اینکه «تنها گروهی که حق حاکمیت بر سراسر باریکه غزه را دارد دولت فلسطین است»، از اسرائیل خواست بهطور کامل از این منطقه خارج شود.
او در این کنفرانس بار دیگر بر موضع تشکیلات خودگردان مبنی بر «رد خشونت و تروریسم در هر شکل، بهویژه حمله به غیرنظامیان» تاکید کرد.
تشکیلات خودگردان تا سال ۲۰۰۷ اداره غزه را در اختیار داشت. پس از آن حماس کنترل نوار غزه را بهدست گرفت و از آن زمان، تشکیلات خودگردان تنها بخشهایی از کرانه باختری را اداره میکند.
ترامپ وضعیت قحطی در غزه را به رسمیت شناخت
دونالد ترامپ، که به اسکاتلند سفر کرده است، دوشنبه ۷ مرداد پس از ملاقات با نخستوزیر بریتانیا وضعیت کنونی در باریکه غزه را «یک قحطی واقعی» توصیف کرد و گفت: «نمیتوان چنین چیزی را دید و انکار کرد. به همین دلیل آمریکا کارهای بیشتری انجام خواهد داد و مشارکت بیشتری خواهد کرد.»
او همچنین از اقدامات پیشین دولت خود برای توزیع کمکهای انسانی در غزه انتقاد کرد و از ایجاد مکانهای توزیع غذا با دسترسی آسان خبر داد.
ترامپ افزود: «اسرائیل مسئولیت زیادی در مورد محدود کردن کمکها دارد. به نتانیاهو خواهم گفت که از رسیدن غذا به مردم غزه اطمینان حاصل کند. من میخواهم مطمئن شوم هر گرم غذایی که ارسال میشود به دست مردم میرسد.»
بسیج جهانی گسترده
فردریش مرتس، صدراعظم آلمان، اعلام کرد در حال ارسال هوایی کمکهای بشردوستانه شامل غذا و تجهیزات پزشکی به غزه هستند.
خوزه مانوئل آلبارس بوئنو، وزیر امور خارجه اسپانیا، هم گفت که کمکهای کشورش در چند روز آینده با هماهنگی اردن انجام میشود. اردن مقدمات ارسال هوایی کمکها را فراهم خواهد کرد. او تاکید کرد: «این فقط قطرهای در اقیانوس است.»
بوئنو با ذکر اینکه کمکهای هوایی تقریبا برای پنجهزار نفر کافی است، درخواست دسترسی زمینی به تمام مناطق غزه و توزیع کمکهای جهانی از طریق سازمانهای مورد تایید سازمان ملل را مطرح کرد و گفت: «جریان کمکها باید دائمی و بدون مانعتراشی باشد.»
در حالی که نهادهای بینالمللی هشدار میدهند که گرسنگی در سراسر غزه گسترش یافته است و آمار مرگ بر اثر گرسنگی روزانه بالا میرود، چندین رهبر خارجی فشار بر اسرائیل برای صدور مجوز ورود کمکهای بیشتر به غزه را افزایش دادهاند.
در داخل اسرائیل دو گروه از شناختهشدهترین نهادهای حقوق بشری اسرائیلی، دولت نتانیاهو را به نسلکشی متهم کردند.
سناتور مستقل آنگوس کینگ از ایالت مِین با انتشار بیانیهای گفت که تا وقتی کودکان غزه به دلیل اقدامات اسرائیل یا امتناع این کشور از برخی اقدامات گرسنهاند و جان خود را از دست میدهند به کمکهای بیشتر به اسرائیل رای نخواهد داد.
طبق اعلام وزارت بهداشت غزه که تحت کنترل حماس است، ظرف ۲۴ ساعت منتهی به روز دوشنبه ۱۴ نفر دیگر بر اثر سوء تغذیه جان خود را از دست دادند.با این حساب مجموع قربانیان گرسنگی به ۱۴۷ نفر رسیده که دستکم ۸۷ کودک در میان آنهاست.
اسماعیل بقائی دوشنبه ۶ مرداد در گفتوگو با رسانهها ضمن تاکید بر «شایستگی مذاکرهکنندگان حماس در تشخیص مصالح مردم مظلوم غزه» گفت که آنها به مداخله طرفهای دیگر در مذاکرات جاری نیاز ندارند.
چند ساعت پیش از این اظهارات، دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده در نشست خبری مشترک با نخستوزیر بریتانیا در اسکاتلند گفته بود: «فکر میکنم ایران در این دور از مذاکرات غزه دخالت کرده و به حماس پیام و دستور داده، و این اصلا خوب نیست.»
بقائی در ادامه صحبتهایش «توصیهای» برای سیاستمداران آمریکایی داشت و خطاب به آنها گفت که برای «برقراری آتشبسی پایدار در غزه و نجات جان غیرنظامیان» باید ارسال تسلیحات به اسرائیل را متوقف و این کشور را به «توزیع شرافتمندانه کمکهای بشردوستان از طریق ساز و کارهای شناختهشده بینالمللی» وا دارد.
این نخستین بار نیست که ترامپ به مشارکت جمهوری اسلامی در مذاکرات آتشبس غزه اشاره میکند. او خرداد امسال در گفتوگو با خبرنگاران در کاخ سفید اعلام کرد که جمهوری اسلامی در مذاکرات میان اسرائیل و حماس و آزادی گروگانها مشارکت دارد.»
او جزئیات بیشتری درباره نقش جمهوری اسلامی در این مذاکرات ارائه نکرد و مقامات جمهوری اسلامی نیز واکنشی به اظهارات او نشان ندادند.
اسرائیل و کشورهای غربی همواره جمهوری اسلامی را به حمایتهای مالی و نظامی از حماس و دیگر گروههای لبنانی و فلسطینی و دامن زدن به استمرار و گسترش خشونتها در منطقه متهم میکنند.
ترامپ دوشنبه ششم مرداد در جریان دیدار با کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در اسکاتلند اعلام کرد در حال رایزنی با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، درباره «برنامههای مختلف» برای آزادی گروگانهای در بند حماس است.
او تاکید کرد: «راههای جایگزینی برای آزادسازی گروگانها وجود دارد، اما گفتوگو معقولترین گزینه است.»
پیشتر در پنجم تیر، خلیل الحیه، از مقامهای ارشد حماس، با اشاره به شرایط غزه، ادامه مذاکرات با اسرائیل بر سر آتشبس را «بیمعنا» خواند و تاکید کرد این گفتوگوها در سایه «محاصره، ویرانی و گرسنگی» قابل پیگیری نیستند.
ترامپ در ادامه اظهارات خود در اسکاتلند اعلام کرد واشینگتن با همکاری دیگر کشورها میکوشد کمکهای بشردوستانه بیشتری، از جمله غذا و امکانات بهداشتی، در اختیار مردم غزه قرار گیرد.
او به خبرنگاران گفت: «ما قرار است مراکز توزیع غذا راهاندازی کنیم؛ بدون هیچگونه حصار یا مرز، تا دسترسی به آن آسان باشد.»
درخواست ترامپ از جامعه بینالمللی برای مشارکت در کمک به غزه
ترامپ در ادامه سخنان خود در اسکاتلند گفت در حال حاضر قصد ندارد موضعی در مورد تشکیل کشور فلسطین اتخاذ کند.
او اعلام کرد ایالات متحده تاکنون ۶۰ میلیون دلار برای کمکهای بشردوستانه به غزه اختصاص داده و دیگر کشورها نیز باید سهم خود را ادا کنند.
ترامپ افزود پنجم مرداد درباره این موضوع با اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، گفتوگو کرده و او وعده داده کشورهای اروپایی کمکهای خود را بهطور چشمگیری افزایش خواهند داد.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، دوم مرداد اعلام کرد فرانسه در نشست آتی مجمع عمومی سازمان ملل، فلسطین را بهعنوان یک کشور مستقل به رسمیت خواهد شناخت.
بریتانیا: حماس نمیتواند در دولت آینده فلسطین نقشی داشته باشد
نخستوزیر بریتانیا در دیدار با ترامپ تاکید کرد حماس نمیتواند در هیچ دولت آینده فلسطینی نقش داشته باشد.
استارمر وضعیت انسانی در غزه را «کاملا غیرقابل تحمل» توصیف کرد و گفت کمکهای غذایی باید بهسرعت به داخل غزه منتقل شود.
او افزود: «ما باید کشورهای دیگر را برای حمایت از رساندن این کمکها بسیج کنیم و این شامل اعمال فشار بر اسرائیل نیز میشود، زیرا بیشک با یک فاجعه انسانی روبرو هستیم.»
اسرائیل پنجم مرداد اعلام کرد عملیات نظامی را روزانه بهمدت ۱۰ ساعت در بخشهایی از غزه متوقف و مسیرهای جدیدی برای کمکرسانی ایجاد میکند.
روزنامه هاآرتص دوشنبه ششم مرداد در گزارشی نوشت این بیانیه که از سوی رهبران «اتحادیه برای یهودیت اصلاحطلب»، «کنفرانس مرکزی خاخامهای آمریکا» و «کنفرانس کنتورها» امضا شده، هشدار داده است: «هیچکس نباید نسبت به گرسنگی گستردهای که هزاران نفر از ساکنان غزه تجربه میکنند، بیتفاوت بماند. شرایط وخیم و مرگبار است.»
در این بیانیه آمده: «ما نباید استدلالهایی را بپذیریم که چون حماس دلیل اصلی گرسنگی مردم غزه است، بنابراین دولت یهودی هیچ مسئولیتی ندارد. پاسخ اخلاقی باید با دلی اندوهگین در برابر چنین فاجعه انسانی گستردهای آغاز شود.»
اسرائیل اعلام کرده که عملیات نظامی را روزانه به مدت ۱۰ ساعت در بخشهایی از غزه متوقف و مسیرهای جدیدی برای کمکرسانی ایجاد میکند. همچنین پروژه راهاندازی یک خط لوله جدید بار نمکزدایی از آب طی چند روز آینده آغاز خواهد شد.
اردن و امارات متحده عربی نیز یکشنبه پنجم مرداد، ۲۵ تُن محموله امدادی به داخل غزه پرتاب کردند. طبق گزارشها دستکم ۱۰ فلسطینی در اثر سقوط جعبههای حاوی کمکها مجروح شدند.
رهبران جنبش اصلاحطلب یهودیان در بیانیه خود گفتند: «بستن مسیرهای غذا، آب، دارو و برق – بهویژه برای کودکان– غیرقابل دفاع است. نباید بگذاریم اندوه ما به بیتفاوتی تبدیل شود یا عشق ما به اسرائیل، ما را از شنیدن فریاد آسیبدیدگان ناتوان کند.»
جنبش اصلاحطلب یهودیان در عین حال از تصمیم ارتش اسرائیل برای ازسرگیری پرتاب کمکهای انسانی از طریق هوایی و تسهیل عبور کاروانهای امدادی از دالانهای انساندوستانه استقبال کرده است.
در بیانیه این جنبش آمده: «سنت ما میآموزد که همه انسانها به صورت خداوند آفریده شدهاند. یکی از نتایج این آموزه، اولویت اخلاقی برای سیر کردن گرسنگان است؛ چه برای فرد و چه برای جامعه خودگردان یهودی.»
جنبش اصلاحطلب در پاسخ به شکاف روزافزون درون این جامعه نسبت به عملکرد اسرائیل در جنگ غزه، تاکید کرد: «گرسنگی دادن به غیرنظامیان غزه، نه پیروزی کامل برای اسرائیل میآورد، نه با ارزشهای یهودی یا قوانین انساندوستانه توجیهپذیر است.»
اسرائیل یکشنبه «اتهامات درباره قحطی که از سوی حماس و با سوءاستفاده از تصاویر کودکان مبتلا به بیماریهای لاعلاج به عنوان ابزار تبلیغاتی منتشر میشود» را رد کرد و گفت طرح این گزارشها «شرمآور» است.
در بیانیهای که از سوی ارتش اسرائیل صادر شد، آمده است که کمکهای ارسالی به نوار غزه از هوا شامل آرد، شکر و کنسرو بوده و از سوی سازمانهای بینالمللی تامین میشود.
«کمیته یهودیان آمریکا» نیز در بیانیهای که پنجم مرداد منتشر شد، نسبت به «بدتر شدن ناامنی غذایی در غزه» ابراز نگرانی کرده و گفت: «از تلفات سنگینی که این جنگ بر غیرنظامیان فلسطینی وارد کرده، عمیقا متاسف هستیم.»
این نهاد، که یکی از قدیمیترین سازمانهای یهودیان آمریکا محسوب میشود، نخستین گروه جریان اصلی در جامعه یهودی آمریکاست که بهصورت علنی به وضعیت گرسنگی گسترده در غزه واکنش نشان داد.
کمیته یهودیان آمریکا همچنین از اسرائیل، بنیاد بشردوستانه غزه، سازمان ملل و همه طرفهای مسئول در توزیع کمکها خواست تا همکاری و هماهنگی را برای اطمینان از رسیدن کمکهای بشردوستانه به غیرنظامیان فلسطینی در غزه افزایش دهند.
