در پی تشدید حملات علیه جمهوری اسلامی و افزایش تنشها در خلیج فارس، بازار جهانی انرژی با پیامدهای تازهای روبهرو شده است؛ به گونهای که تقاضا برای نفت و گاز روسیه افزایش یافته و در سوی دیگر، قطر نسبت به احتمال جهش قیمت نفت هشدار داده است.
هرچند صادرات انرژی روسیه در سالهای اخیر تحت تاثیر تحریمهای مرتبط با جنگ اوکراین کاهش یافته بود، کارزار نظامی علیه جمهوری اسلامی موجب شد تقاضا برای نفت و گاز روسیه به شکل چشمگیری افزایش پیدا کند.
دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، جمعه ۱۵ اسفند در مصاحبه با خبرنگاران گفت: «بهدنبال جنگ در ایران، تقاضا برای منابع انرژی روسیه به شکل قابل توجهی افزایش یافته است.»
او تاکید کرد مسکو همچنان «یک تامینکننده قابل اعتماد» برای نفت و گاز، از جمله گاز طبیعی مایع، باقی میماند.
خبرگزاری رویترز ۱۵ اسفند نوشت جنگ علیه جمهوری اسلامی و حملات متقابل حکومت ایران سبب شده تنگه هرمز که یکی از حیاتیترین گذرگاههای کشتیرانی جهان به شمار میآید، تقریبا بسته شود.
تنگه هرمز گذرگاه باریکی میان ایران و عمان است که حدود یکپنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
معافیت هند از محدودیتهای نفتی آمریکا علیه روسیه
وزارت خزانهداری آمریکا ۱۴ اسفند با صدور معافیتی ۳۰ روزه به هند اجازه داد محمولههای نفتی روسیه را که در حال حاضر در دریا متوقف ماندهاند، خریداری کند.
این تصمیم در حالی گرفته شد که آمریکا در ماههای گذشته فشار قابل توجهی بر دهلینو وارد کرده بود تا از خرید نفت روسیه صرفنظر کند.
پسکوف از اعلام حجم احتمالی محمولههای نفتی که ممکن است در چارچوب این معافیت به هند ارسال شود، خودداری کرد.
ایگور یوشکوف، تحلیلگر شاغل در یکی از دانشگاههای دولتی روسیه، در همین رابطه به رویترز گفت: «درگیری در تنگه هرمز شرایط مساعدی برای افزایش درآمدهای روسیه از محل صادرات انرژی ایجاد میکند.»
روسیه اسفند ۱۴۰۰ عملیات نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
از آن زمان، کشورهای غربی مجموعهای از تحریمها را علیه مسکو اعمال کردند و برای کاهش وابستگی خود به نفت و گاز روسیه که ستون اصلی اقتصاد این کشور به شمار میرود، اقداماتی را در دستور کار قرار دادند.
هشدار قطر درباره احتمال افزایش قیمت نفت به ۱۵۰ دلار در هر بشکه
قطر هشدار داد در صورت ادامه مناقشه کنونی در هفتههای آینده، صادرات انرژی کشورهای خلیج فارس متوقف خواهد شد.
سعد الکعبی، وزیر انرژی قطر، ۱۵ اسفند در مصاحبه با روزنامه فایننشالتایمز گفت چنین وضعیتی میتواند «اقتصادهای جهان را زمینگیر کند» و ممکن است همه صادرکنندگان انرژی در خلیج فارس ناچار شوند ظرف چند هفته آینده، تولید خود را متوقف کنند.
او همچنین از احتمال افزایش قیمت نفت تا ۱۵۰ دلار در هر بشکه خبر داد.
کعبی افزود حتی اگر جنگ همین لحظه پایان یابد، بازگشت قطر به چرخه عادی تحویل محمولهها پس از حمله پهپادی جمهوری اسلامی به بزرگترین تاسیسات گاز طبیعی مایع این کشور، «چند هفته تا چند ماه» زمان خواهد برد.
قطر که دومین تولیدکننده بزرگ گاز طبیعی مایع در جهان است، پس از حمله اخیر حکومت ایران به تاسیسات راس لفان، ناچار شد «وضعیت فورس ماژور» اعلام کند.
«وضعیت فورس ماژور» بدان معناست که وقوع رویدادی خارج از کنترل، مانند جنگ یا حمله، اجرای تعهدات قراردادی را موقتا ناممکن میکند و طرف قرارداد از مسئولیت حقوقی تاخیر یا عدم انجام تعهد معاف میشود.
کروز با تاکید بر اینکه حملات، تواناییهای نظامی جمهوری اسلامی را تضعیف و قدرت این کشور برای اعمال نفوذ نظامی در خارج از مرزهایش را محدود کرده است، گفت: «صرفا تضعیف بخشی از زرادخانه آنها کافی نیست.»
سناتور تد کروز در پاسخ به این پرسش ایراناینترنشنال که آیا پیروزی به معنای تغییر رژیم خواهد بود، گفت: «بله، من معتقدم این رژیم باید از قدرت کنار گذاشته شود. چنین اقدامی هم به نفع امنیت ملی آمریکا است و هم از ایرانیانی که در پی آزادی هستند حمایت میکند.»
او با اشاره به اینکه ایالات متحده و اسرائیل در روزهای اخیر بهصورت هماهنگ عمل کردهاند، گفت: «ما شاهد بودهایم که ایالات متحده دست در دست اسرائیل، اول علی خامنهای، دوم رهبران ارشد نظامی رژیم را، و سوم درصد بزرگی از ذخایر موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی را نابود کرده است.»
کروز افزود: «ما بهطور پیوسته دیدهایم که توانایی رژیم برای اعمال قدرت، برای ترساندن مردم ایران، برای کشتن همسایگانش و برای کشتن آمریکاییها، به شکل چشمگیری کاهش یافته است.»
دولت ترامپ اعلام کرده است که ممکن است کارزار علیه جمهوری اسلامی شدت بیشتری بگیرد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، این هفته گفت ایالات متحده «تازه جنگ را آغاز کرده است».
در سوی مقابل سپاه پاسداران هشدار داده حملات در سراسر منطقه تشدید خواهد شد.
در آستانه آزادی
کروز در گفتوگوی خود با ایراناینترنشنال گفت که برکنار کردن حکومت حاکم بر ایران هم به نفع امنیت ملی آمریکا است و هم با آرزوهای ایرانیانی که زیر حکومت استبدادی زندگی میکنند همسوست.
او گفت: «کنار گذاشتن حکومتی که به دنبال کشتن آمریکاییهاست بهطور قاطع به نفع آمریکاست»،
کروز افزود: «این اقدام همچنین بهطور قاطع به نفع مردم ایران است که ۴۷ سال تحت استبداد و سرکوب رنج کشیدهاند. من معتقدم ما در آستانه آزادی هستیم.»
شورای سردبیری ایراناینترنشنال ۱۲ بهمن اعلام کرد که در خونینترین و بزرگترین کشتار اعتراضات خیابانی در تاریخ، بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ شهروند ایرانی در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی بهدست جمهوری اسلامی کشته شدند.
تد کروز همچنین با اشاره به حملات جمهوری اسلامی به کشورهای منطقه گفت که این حملات در سراسر منطقه در واقع نتیجه معکوس دارد و باعث تقویت مخالفتها با این رژیم میشود.
کروز گفت: «جمهوری اسلامی کار بزرگی در ایجاد یک ائتلاف علیه خود انجام میدهد.»
او افزود: «اگر به راهبرد نظامی آنها نگاه کنید، به نظر میرسد راهبردشان این است که تا حد امکان افراد بیشتری را در کشورهای بیشتری به قتل برسانند.»
جمهوری اسلامی در روزهای اخیر دستکم به ۱۲ کشور منطقه حملات موشکی و پهپادی انجام داده است. برخی از این حملات و همچنین اصابت بقایای موشکها به مناطق مسکونی نشان میدهد که این درگیری فراتر از اهداف نظامی رفته و غیرنظامیان در سراسر منطقه را نیز تحت تاثیر قرار داده است.
احتمال درگیری محدود زمینی
کروز همچنین درباره گمانهزنیها درباره احتمال اعزام نیروهای زمینی آمریکا به ایراناینترنشنال گفت انتظار یک حمله شبیه جنگ عراق را ندارد، اما اقدام زمینی محدود را رد نکرد.
او گفت: «آنچه قرار نیست ببینیم حضور طولانیمدت نیروهای آمریکایی در زمین است. ما شاهد تکرار آنچه در جنگ عراق رخ داد نخواهیم بود. چنین گزینهای روی میز نیست.»
کروز افزود: «رییسجمهوری بهصراحت گفته که امکان برخی درگیریهای محدود زمینی را رد نمیکند. میتوانم تصور کنم ممکن است رییسجمهوری دستور نوعی درگیری زمینی محدود را بدهد، اما انتظار دارم بخش عمده عملیات آمریکا در در هوا و از طریق بمبها، موشکها و ابزارهای دیگر باشد.»
مساله رهبری در ایران
پس از کشته شدن علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، مساله رهبری در ایران اهمیت فوری پیدا کرده است.
منابع آگاه پیشتر به ایراناینترنشنال گفتند که مجلس خبرگان رهبری تحت فشار سپاه پاسداران مجتبی خامنهای، پسر رهبر پیشین، را بهعنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی انتخاب کرده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا مخالفت شدید خود را با به قدرت رسیدن مجتبی خامنهای ابراز کرده است.
ترامپ گفت: «پسر خامنهای فرد کم اهمیتی است. من باید شخصا در تعیین رهبر آینده ایران دخالت داشته باشم، مثل ماجرای دلسی رودریگز در ونزوئلا.»
او افزود: «ما کسی را میخواهیم که برای ایران هماهنگی و صلح بیاورد.»
سناتور تد کروز نیز در گفتوگو با ایراناینترنشنال درباره اینکه چه کسی باید رهبری ایران را در آینده بر عهده بگیرد، گفت او درباره افراد مشخص گمانهزنی نمیکند، اما چند گزینه احتمالی وجود دارد.
کروز گفت: «ببینید، من نمیدانم. مدعیان مختلفی وجود دارند و فکر میکنم این تصمیمی است که مردم ایران باید بگیرند.»
او گفت معتقد است در نهایت نظام حاکم کنونی در ایران باید با رهبر و حکومتی که از سوی مردم ایران انتخاب میشود جایگزین شود.
او گفت: «بله، من معتقدم این رژیم باید از قدرت کنار گذاشته شود. چیزی که دوست دارم ببینم یک انتخابات آزاد و عادلانه است؛ بگذارید مردم ایران رهبران خود را انتخاب کنند.»
پیام به مردم ایران
کروز همچنین درباره ارتباط شخصی خود با افرادی که تحت حکومتهای اقتدارگرا زندگی کردهاند صحبت کرد.
او گفت: «پدرم در کوبا به دنیا آمد و بزرگ شد. پدرم در انقلاب کوبا جنگید. پدرم در کوبا زندانی و شکنجه شد. خانواده من رنجی را که مردم ایران تجربه کردهاند میشناسد.»
او در پایان گفتوگوی خود با ایراناینترنشنال خطاب به مردم ایران که علیه جمهوری اسلامی مبارزه میکنند، گفت: «پیام من به مردم ایران این است که شجاعت شما الهامبخش است. شما در آستانه بازپسگیری کشور خود، بازپسگیری آیندهتان و حرکت به سوی دوران شکوفایی قرار دارید.»
خبرگزاری رویترز جمعه ۱۵ اسفند گزارش داد برخی سیاستمداران و شهروندان در قبرس نگران هستند که این کشور به درگیری گستردهتر با ایران کشیده شود.
به گفته مقامهای امنیتی، یک پهپاد که احتمال میرود از سوی حزبالله، متحد جمهوری اسلامی، شلیک شده باشد دوشنبه به پایگاه آکروتیری اصابت کرد.
در این حمله کسی آسیب ندید، اما جزیره به حالت آمادهباش درآمد و ساکنان مناطق اطراف پایگاه تخلیه شدند.
پایگاههای بریتانیایی در قبرس
بریتانیا از زمان استقلال قبرس در سال ۱۹۶۰ دو پایگاه نظامی در این کشور دارد: آکروتیری و دکلیا.
این پایگاهها بهعنوان قلمرو حاکمیتی بریتانیا شناخته میشوند و سالها نقش مهمی در عملیات نظامی لندن در خاورمیانه داشتهاند.
این دو پایگاه در مجموع حدود ۹۹ مایل مربع از سواحل جنوبی و شرقی قبرس را در بر میگیرند.
حدود هفت هزار نیروی نظامی بریتانیا همراه با خانوادههایشان در این پایگاهها زندگی میکنند و نزدیک به ۱۲ هزار شهروند قبرسی نیز در مناطق اطراف آنها ساکن هستند.
دولت قبرس و فشار افکار عمومی
با وجود افزایش انتقادها، هنوز نشانه مشخصی وجود ندارد که دولت قبرس در پی تعطیلی این پایگاهها باشد.
با این حال، افزایش درخواستها برای بررسی وضعیت حقوقی آنها نشان میدهد جنگ جاری روابط منطقهای را پیچیدهتر کرده است.
نیکوس کریستودولیدس، رییسجمهوری قبرس، جمعه در پاسخ به پرسشی درباره احتمال بازنگری در وضعیت پایگاهها گفت: «نمیتوانم این موضوع را رد کنم.»
کنستانتینوس کومبوس، وزیر امور خارجه قبرس، نیز گفت تصمیم درباره چنین موضوع مهمی در شرایط بحران و با عجله گرفته نمیشود.
در رسانههای قبرس نیز انتقادها افزایش یافته است. روزنامه فیللفتروس در سرمقالهای نوشت: «پایگاهها باید بروند. آنها امنیت ما را به خطر میاندازند.»
مواضع بریتانیا
تنشها زمانی بیشتر شد که کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در روزهای گذشته استفاده از این پایگاهها در عملیات آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی را بهطور علنی رد نکرد. این اظهارات باعث نارضایتی مقامهای قبرس شد.
پس از آن، بریتانیا اعلام کرد از این جزیره در عملیات نظامی علیه ایران استفاده نشده است و جان هیلی، وزیر دفاع بریتانیا، برای کاهش تنشها به نیکوزیا سفر کرد.
برخی کارشناسان حقوقی در قبرس میگویند باید مبنای حقوقی این پایگاهها در چارچوب حقوق بینالملل دوباره بررسی شود. به گفته آنها، این پایگاهها آخرین نشانههای دوران استعمار هستند و با اصول منشور سازمان ملل سازگار نیستند.
در مقابل، وزارت دفاع بریتانیا اعلام کرده است پایگاههای حاکمیتی این کشور در قبرس کاملا بر اساس حقوق بینالملل قانونی هستند.
