دادگاه جرایم بینالمللی در بنگلادش، شیخ حسینه، نخستوزیر پیشین این کشور را به اعدام محکوم کرد. او بهدلیل اجازه دادن به استفاده از نیروی مرگبار علیه معترضان و مرگ هزار و ۴۰۰ نفر در ناآرامیهای سال ۲۰۲۳، مجرم شناخته شد.
به گزارش خبرگزاری رویترز، این حکم دوشنبه ۲۶ آبان در فضایی شدیدا امنیتی صادر شد.
حاضران در دادگاه از جمله خانواده قربانیان پس از اعلام حکم، کف زدند و شادی کردند. در بیرون دادگاه نیز گروهی از مردم با نشستن بر روی زانو و دعا خواندن، واکنش نشان دادند.
دادستانها گفتند که حسینه دستور مستقیم استفاده از نیروی مرگبار را برای مقابله با اعتراضات داده است.
حسینه که در اوج خیزش دانشجویی در اوت ۲۰۲۴ به هند گریخت، در بیانیهای دادگاه را «غیرقانونی و صحنهسازی شده» توصیف کرد و گفت نتیجه آن «از پیش تعیین شده» بود.
وکیل تسخیری او نیز خواستار تبرئهاش شده بود.
واکنش دولت موقت و تنشهای سیاسی
دولت موقت به رهبری محمد یونس، برنده جایزه نوبل صلح، این حکم را «تاریخی» خواند اما از مردم خواست آرامش خود را حفظ کنند و هشدار داد با هرگونه بینظمی بهطور جدی برخورد خواهد شد.
این دولت همچنین اعلام کرد پس از صدور حکم، از هند خواسته است حسینه و اسدالزمان خان کمال، وزیر کشور سابق که او نیز به اعدام محکوم شده را مسترد کند.
دولت هند گفت این درخواست را «بررسی» خواهد کرد.
محاکمه در آستانه انتخابات فوریه برگزار شده و پسر حسینه هشدار داده که اگر ممنوعیت فعالیت انتخاباتی حزب «عوامی لیگ» لغو نشود، احتمال بروز خشونت وجود دارد.
جزییات حکم و تدابیر امنیتی
قاضی گلام مرتضا موزومدر گفت حسینه در سه اتهام از جمله «تحریک»، «صدور دستور قتل» و «ممانعت نکردن از خشونتها» مجرم شناخته شده است.
او اعلام کرد: «در این پرونده، تنها یک حکم وجود دارد: اعدام.»
پیش از صدور حکم، انفجار دهها بمب دستساز و آتش زدن ۲۶ خودرو در نقاط مختلف گزارش شد و نیروهای پلیس و لباسشخصیها اطراف ساختمانهای دولتی و دادگاه مستقر شدند.
پیشتر نیز معترضان خواستار تخریب بقایای خانه پدر شیخ حسینه شده بودند؛ خانهای که سال گذشته بخش زیادی از آن نابود شد.
دولت موقت در پاسخ به اتهامات حسینه درباره «سیاسی بودن» روند قضایی، اعلام کرد این دادگاه «شفاف» بوده و «هیچ نهاد معتبر حقوق بشری آن را سیاسی ندانسته» است.
اعتراضات سال گذشته در بنگلادش ۱۷۰ میلیون نفری با اکثریت مسلمان، در پی بیکاری گسترده در میان فارغالتحصیلان دانشگاهها روی داد.
حسینه ۱۵ سال بر بنگلادش حکومت کرد؛ دورانی که با پیشرفت اقتصادی همراه بود اما همزمان، تلاش او برای خاموش کردن مخالفتها، بازداشتهای سیاسی، ناپدیدسازیها و قتلهای فراقضایی افزایش یافت.
زلنسکی دوشنبه ۲۶ آبان در پاریس با مکرون دیدار کرد.
این دیدار در حالی انجام شد که در هفتههای اخیر حملات پهپادی و موشکی روسیه به اوکراین افزایش یافته است و مسکو از پیشروی زمینی در منطقه جنوبشرقی زاپوریژیا خبر میدهد.
زلنسکی پس از امضای تفاهمنامه در کنار مکرون، روبهروی یک جنگنده رافال و در پسزمینه پرچمهای دو کشور در فرودگاه نظامی ویلاکوبله، گفت: «این بزرگترین سامانه دفاع هوایی خواهد بود؛ یکی از بزرگترینها در جهان.»
کاخ الیزه تایید کرد این قرارداد شامل ۱۰۰ جنگنده رافال، سامانههای دفاع هوایی، بمب و پهپاد در کنار جنگندههای ساخت شرکت داسو و مربوط به تجهیزات جدید است، نه انتقال از موجودی نیروهای مسلح فرانسه.
مکرون نیز در مصاحبهای گفت: «ما در حال برنامهریزی برای خرید ۱۰۰ فروند رافال هستیم که عدد بزرگی است. این همان چیزی است که برای بازسازی ارتش اوکراین لازم داریم.»
او اضافه کرد این توافق برای فرانسه و شرکت داسو هم خبر خوبی است.
سهام شرکت داسو صبح دوشنبه ۷.۴ درصد رشد کرد.
تلاش فرانسه برای تقویت بلندمدت ارتش اوکراین
کاخ الیزه این تفاهمنامه را یک «تعهد سیاسی» خواند که مرحله خرید آن در آینده انجام میشود.
قرار است هزینه این پروژه از محل برنامههای اتحادیه اروپا و داراییهای مسدود شده روسیه تامین شود؛ هرچند اتحادیه اروپا هنوز درباره این موضوع توافق نکرده است.
استفاده از جنگندههای پیشرفته رافال نیازمند دورههای آموزشی طولانی و تخصصی برای خلبانان است.
در هفتههای اخیر مذاکراتی در جریان بوده تا مشخص شود فرانسه چگونه میتواند حمایت بیشتری از دفاع هوایی اوکراین ارائه کند.
این در حالی است که دولت مکرون با بیثباتی سیاسی و فشارهای بودجهای دست و پنجه نرم میکند و این موضوع سوالاتی را در مورد میزان توانایی واقعی فرانسه ایجاد کرده است.
مکرون ماه گذشته متعهد شد پس از وعده اولیه برای تحویل شش فروند جنگنده میراژ، تعداد بیشتری از آنها و همچنین یک سری جدید از موشکهای زمین به هوای آستر-۳۰ را در اختیار سامانههای دفاع هوایی اوکراین قرار دهد.
فرانسه و بریتانیا خواهان تشکیل ائتلافی از حدود ۳۰ کشور شدهاند تا پس از توافق صلح احتمالی کییف و مسکو، تجهیزات در اختیار اوکراین قرار دهند یا نیرو به مرزهای غربی آن اعزام کنند.
دفتر مکرون پیش از سفر زلنسکی اعلام کرده بود هدف اصلی این است که اوکراین در بلندمدت از کمک نظامی و اقتصادی کافی برخوردار باشد و ارتش آن به اندازهای قدرتمند باقی بماند که بتواند هرگونه حمله احتمالی آینده روسیه را دفع کند.
بنا بر این اطلاعات، نتایج ششمین دوره انتخابات پارلمانی عراق نشان میدهد چهار گروه مسلح از طریق شاخههای سیاسی خود به بیش از یک میلیون و ۸۰۰ هزار رای رسیدهاند.
افزایش نفوذ گروههای مسلح در پارلمان عراق در حالی است که پیشتر آمریکا به دولت این کشور هشدار داده بود که این گروهها را منحل کند.
همزمان منابع خبری در عراق، اختلافات درونی جریانهای شیعه بر سر دور دوم نخستوزیری محمد شیاع السودانی را تایید کردهاند.
کمیسیون انتخابات عراق، پیشتر و در ۲۵ آبان به شبکه العربیه گفته بود نتایج انتخابات پارلمانی دوشنبه ۲۶ آبان اعلام خواهد شد.
طبق اعلام این کمیسیون، نتایج انتخابات نهایی شده و درخواستهای تجدیدنظر از روز بعد از اعلام نتایج به مدت سه روز پذیرفته خواهد شد.
رایگیری انتخابات پارلمانی عراق از صبح ۲۰ آبان آغاز شد و بر اساس گزارش کمیسیون عالی مستقل انتخابات، شمار نامزدهای تاییدشده برای رقابت بر سر ۳۲۹ کرسی پارلمان، هفتهزار و ۷۶۸ نفر بود که شامل دو هزار و ۲۴۸ زن و پنج هزار و ۵۲۰ مرد میشد.
تعداد کل رایدهندگان نیز ۲۱ میلیون و ۴۰۴ هزار و ۲۹۱ نفر اعلام شد که میان رایگیری عمومی، رای نیروهای نظامی و امنیتی و همچنین رای آوارگان تقسیم شده بود.
این انتخابات در شرایطی برگزار شد که بحران مشروعیت داخلی، نفوذ جمهوری اسلامی و سرنوشت گروههای نیابتی حکومت ایران در عراق بر آن سایه افکنده بود.
این انتخابات با پدیدهای قابل توجه، یعنی حضور بیسابقه جوانان در فهرست نامزدها همراه بود.
طبق اعلام کمیسیون عالی انتخابات، حدود ۴۰ درصد از نامزدهای ثبتشده کمتر از ۴۰ سال داشتند؛ آماری که به نوشته خبرگزاری رویترز، نشاندهنده «تلاش نسل جدید برای به چالش کشیدن سلطه سیاسی شبکههای قدرت قدیمی» است.
نتایج اولیه انتخابات پارلمانی عراق نشان میداد ائتلاف السودانی پیروز انتخابات است و او در صورت توافق و اجماع احزاب شیعه، میتواند برای دومین دوره نیز بهعنوان نخستوزیر انتخاب شود.
السودانی که در سال ۲۰۲۲ بهعنوان گزینهای مصالحهای برای خروج از بنبست سیاسی پس از انتخابات پیشین برگزیده شد، در این کارزار انتخاباتی بر بهبود خدمات، مبارزه با فساد و تحکیم اقتدار دولت تمرکز کرده بود.
بر اساس توافق تقسیم قدرتی که پس از سرنگونی رژیم صدام حسین در عراق شکل گرفت، نخستوزیر باید از میان اکثریت شیعه کشور انتخاب شود، رییس پارلمان از اهلسنت و سمت ریاستجمهوری که نقشی عمدتا تشریفاتی به شمار میآید، به کردها اختصاص دارد.
پس از تایید نتایج از سوی کمیسیون انتخابات عراق و دیوان عالی این کشور، پارلمان جدید با ۳۲۹ عضو برای انتخاب رییس، معاونان و سپس رییسجمهوری تشکیل جلسه میدهد و وظیفه تشکیل دولت به بزرگترین بلوک پارلمانی واگذار میشود.
نامزد نخستوزیری ۳۰ روز فرصت دارد تا برای کابینه خود رای اعتماد بگیرد؛ مرحلهای که معمولا چالشبرانگیز است و میتواند هفتهها یا حتی ماهها به درازا بکشد.
بن سلمان قرار است سهشنبه ۲۷ آبان با حضور در کاخ سفید با ترامپ دیدار کند.
این نخستین سفر بن سلمان به آمریکا پس از قتل جمال خاشقجی، منتقد سرشناس عربستانی، در سال ۲۰۱۸ به دست عوامل ریاض در استانبول است که منجر به واکنشهای جهانی گسترده شد.
نهادهای اطلاعاتی ایالات متحده به این نتیجه رسیدند که بن سلمان فرمان «بازداشت یا قتل» خاشقجی را صادر کرده بود. بن سلمان صدور دستور این عملیات را تکذیب کرد، اما بهعنوان حاکم بالفعل پادشاهی عربستان سعودی مسئولیتش را پذیرفت.
با گذشت بیش از هفت سال از آن رویداد، ترامپ بهدنبال بهرهبرداری از وعده سرمایهگذاری ۶۰۰ میلیارد دلاری عربستان سعودی در آمریکا است که در جریان سفر اردیبهشتماه او به ریاض مطرح شده بود.
خبرگزاری رویترز دوشنبه ۲۶ آبان نوشت رییسجمهوری آمریکا در آن سفر از اشاره به نگرانیهای حقوق بشری خودداری کرد و انتظار میرود اینبار نیز چنین کند.
رویترز افزود ولیعهد عربستان سعودی در بحبوحه ناآرامیهای منطقهای بهدنبال تضمینهای امنیتی است. او همچنین میخواهد به فناوریهای هوش مصنوعی دسترسی داشته باشد و به سمت توافقی بر سر برنامه هستهای غیرنظامی پیش برود.
تمرکز بر توافق دفاعی
آمریکا و عربستان سعودی مدتهاست که بر اساس یک معامله نانوشته عمل میکنند: ریاض نفت را با قیمتهای ترجیحی بفروشد و در مقابل واشینگتن بهعنوان یک ابرقدرت، امنیت این کشور را تضمین کند.
اما این معادله پس از آنکه آمریکا در برابر حمله حوثیها، از گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، به تاسیسات نفتی عربستان در سال ۲۰۱۹ واکنش موثری نشان نداد، دچار تزلزل شد.
نگرانیها از چشمانداز این توافق نانوشته در اواسط شهریور سال جاری دوباره افزایش یافت؛ زمانی که اسرائیل برای حمله به اعضای حماس، شهر دوحه قطر را هدف قرار داد.
پس از این حمله، ترامپ با صدور فرمانی اجرایی، پیمانی دفاعی با قطر امضا کرد. بسیاری از تحلیلگران، دیپلماتها و مقامهای منطقهای معتقدند سعودیها نیز به توافقی مشابه دست خواهند یافت.
ریاض در مذاکرات اخیر خواستار انعقاد یک توافق دفاعی با تایید کنگره آمریکا بوده، اما واشینگتن این امر را منوط به عادیسازی روابط عربستان سعودی با اسرائیل کرده است.
در سوی دیگر، عربستان سعودی این موضوع را به تعهد اسرائیل به پذیرش تشکیل کشور فلسطین پیوند زده است.
دنیس راس، پژوهشگر اندیشکده «واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک»، گفت احتمالا فرمانی اجرایی صادر شود که بر اساس آن، آمریکا و عربستان سعودی موظف باشند «در صورت بروز تهدید فورا با یکدیگر مشورت کنند»، اما ایالات متحده در این چارچوب تعهدی برای دفاع فعال از ریاض نخواهد داشت.
به گفته او، این واکنش میتواند شامل ارائه انواع کمکها، جایگزینی تسلیحات، استقرار سامانههای دفاع موشکی مانند تاد یا پاتریوت، و اعزام نیروهای دریایی همراه با یک واحد تفنگداران دریایی باشد.
هوش مصنوعی و برنامه هستهای
ریاض همچنین در راستای برنامه بلندپروازانه «چشمانداز ۲۰۳۰» خود برای تنوعبخشی به اقتصاد و تقویت جایگاهش در منطقه، در پی انعقاد قراردادهایی در زمینه انرژی هستهای و هوش مصنوعی با ایالات متحده است.
دریافت مجوز خرید تراشههای پیشرفته کامپیوتری برای عربستان سعودی اهمیت فراوانی دارد؛ اقدامی که میتواند ریاض را به یکی از قطبهای اصلی هوش مصنوعی در سطح جهانی تبدیل کند و توان این کشور را برای رقابت با امارات متحده عربی افزایش دهد.
بن سلمان همچنین خواهان دستیابی به توافقی با واشینگتن برای توسعه برنامه هستهای غیرنظامی بهمنظور فاصله گرفتن اقتصاد ریاض از وابستگی به نفت است.
چنین توافقی امکان دسترسی عربستان سعودی به فناوری هستهای و تضمینهای امنیتی آمریکا را فراهم میآورد و به ریاض کمک میکند همسطح جمهوری اسلامی و همچنین امارات شود.
با این حال، پیشرفت در توافق با آمریکا دشوار بوده، زیرا عربستان سعودی حاضر نشده با شرط واشینگتن مبنی بر کنار گذاشتن غنیسازی اورانیوم یا بازفرآوری سوخت مصرفشده که هر دو مسیری بالقوه برای ساخت سلاح هستهای هستند، موافقت کند.
ترامپ شامگاه یکشنبه ۲۵ آبان در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «جمهوریخواهان مجلس نمایندگان باید به انتشار پروندههای اپستین رای دهند، چون ما چیزی برای پنهان کردن نداریم.»
او افزود: «وقت آن رسیده از این حقه دموکراتها که افراد افراطی چپ آن را برای منحرف کردن توجهات از موفقیت بزرگ حزب جمهوریخواه، از جمله پیروزی اخیر ما در موضوع تعطیلی دولت، پیش بردهاند، عبور کنیم.»
جمهوریخواهان با ۲۱۹ کرسی اکثریت مجلس نمایندگان آمریکا را در اختیار دارند و دموکراتها نیز ۲۱۴ کرسی را به خود اختصاص دادهاند.
پیام ترامپ پس از آن منتشر شد که مایک جانسون، رییس مجلس نمایندگان آمریکا، اعلام کرد رایگیری درباره انتشار اسناد وزارت دادگستری در پرونده اپستین میتواند به خاتمه یافتن ادعاها درباره ارتباط احتمالی ترامپ با سوءاستفاده و قاچاق دختران نوجوان توسط اپستین کمک کند.
با وجود انتشار عکسهایی از ترامپ و اپستین در کنار هم در دهههای گذشته، رییسجمهوری ایالات متحده تاکید کرده رابطه او با اپستین پیش از محکومیتهای جنجالی این مجرم جنسی قطع شده بود.
ایمیلهایی که هفته گذشته از سوی یک کمیته مجلس نمایندگان منتشر شد، نشان میداد که اپستین معتقد بوده ترامپ «از دخترها خبر داشته»، هرچند معنای دقیق این عبارت روشن نیست.
ترامپ ۲۳ آبان نیز در تروث سوشال نوشت وزارت دادگستری و پم باندی، دادستان کل آمریکا، باید روابط این مجرم جنسی با بیل کلینتون، لاری سامرز، وزیر سابق خزانهداری و رید هافمن، بنیانگذار لینکدین و از چهرههای دموکرات، را مورد بررسی قرار دهند.
در حالی که دموکراتهای مجلس نمایندگان آمریکا ایمیلهایی را منتشر کردند که در آنها نام ترامپ در ارتباط با اپستین مطرح شده بود، جمهوریخواهان نیز بیش از ۲۳ هزار صفحه سند از داراییهای اپستین را علنی کردند.
به گفته اعضای جمهوریخواه کمیته نظارت مجلس، هدف از این اقدام مقابله با «روایت گزینشی و سیاسی» دموکراتها بود.
اپستین سال ۲۰۰۸ بهدلیل دست داشتن در جرائم جنسی به زندان محکوم شد. او تقریبا ۱۳ ماه از محکومیت خود را گذراند و در سال ۲۰۰۹ بهطور مشروط آزاد شد.
او سال ۲۰۱۹ مجددا بازداشت شد، اما پیش از آغاز محاکمه در زندان نیویورک جان باخت و مقامهای قضایی دلیل مرگ او را خودکشی اعلام کردند. با گذشت سالها، این پرونده همچنان با بحثهای گستردهای همراه است.
